Mặt dựng kính, nhôm, đá và bê tông nên dùng cách chiếu sáng nào?

1. Vật liệu mặt dựng quyết định cách chiếu sáng phù hợp cho từng công trình

Chiếu sáng theo vật liệu mặt dựng là cách tiếp cận thiết kế dựa trên đặc tính phản xạ, hấp thụ ánh sáng và bề mặt kết cấu (texture) của từng loại vật liệu, thay vì chọn đèn và kỹ thuật chiếu sáng giống nhau cho mọi công trình. Kính, nhôm, đá tự nhiên và bê tông có cách phản ứng với ánh sáng rất khác nhau, nên kỹ thuật chiếu sáng phù hợp cũng khác nhau theo từng vật liệu.

Nhiều chủ đầu tư gặp tình huống lắp đặt xong hệ thống chiếu sáng mặt dựng nhưng hiệu ứng không như bản vẽ phối cảnh ban đầu: mặt dựng kính bị chói lóa, phản chiếu ngược vào mắt người đi đường, hoặc mặt dựng bê tông trông mờ nhạt vì đèn không đủ công suất để vượt qua độ hấp thụ ánh sáng của bề mặt thô. Xác định đúng kỹ thuật chiếu sáng theo vật liệu ngay từ bước thiết kế ánh sáng mặt dựng giúp tránh phải điều chỉnh lại vị trí đèn sau khi đã thi công, vốn tốn kém và ảnh hưởng đến tiến độ bàn giao công trình.

>> Xem thêm: RGB hay RGBW: Hệ thống chiếu sáng đổi màu nên chọn loại nào?

2. Giải pháp chiếu sáng theo từng loại vật liệu mặt dựng

Mỗi loại vật liệu mặt dựng phổ biến hiện nay đòi hỏi một cách tiếp cận chiếu sáng riêng, dựa trên đặc tính bề mặt và mục tiêu thẩm mỹ của công trình. Bốn nhóm vật liệu dưới đây là những trường hợp thường gặp nhất trong các dự án chiếu sáng kiến trúc.

Mặt dựng kính

Kính có độ phản xạ cao và bề mặt phẳng, dễ gây chói lóa hoặc hiện tượng gương khi chiếu đèn trực diện. Giải pháp phù hợp thường là chiếu sáng từ bên trong công trình hắt ra (backlighting) hoặc dùng đèn hắt góc hẹp có kiểm soát hướng chiếu, tránh chiếu thẳng góc vào bề mặt kính để giảm phản xạ gây khó chịu cho khu vực xung quanh.

Mặt dựng nhôm

Nhôm có bề mặt nhẵn hoặc dạng đục lỗ (perforated), phản xạ ánh sáng tốt nhưng ít gây chói gắt như kính. Với mặt dựng nhôm phẳng, kỹ thuật chiếu sáng đều (wallwashing) hoặc đèn dạng thanh line light chạy dọc theo đường nét kiến trúc thường mang lại hiệu quả tốt. Nếu tấm nhôm có hoa văn đục lỗ, đèn hắt từ phía sau (backlighting) có thể tạo hiệu ứng xuyên sáng ấn tượng vào ban đêm.

Mặt dựng đá tự nhiên

Đá tự nhiên có kết cấu bề mặt (texture) rõ nét với vân đá và đường gân tự nhiên. Kỹ thuật chiếu sáng sát bề mặt (grazing light), theo tài liệu thiết kế chiếu sáng ngoài trời của ERCO, thường được khuyến nghị cho những vật liệu có bề mặt gồ ghề như đá và gỗ, vì ánh sáng chiếu góc hẹp tạo bóng đổ làm nổi bật rõ chi tiết bề mặt và tạo chiều sâu cho công trình.

Mặt dựng bê tông

Bê tông hấp thụ ánh sáng nhiều hơn là phản xạ, đặc biệt với bề mặt thô mộc chưa xử lý. Kỹ thuật chiếu sáng sát bề mặt cũng phù hợp với bê tông để nhấn nhá kết cấu thô, nhưng cần chọn đèn có quang thông đủ mạnh và bố trí khoảng cách hợp lý, nếu không hiệu ứng dễ trông mờ nhạt so với bản vẽ thiết kế.

3. Trường hợp nên và không nên áp dụng từng giải pháp chiếu sáng

Mặt dựng kính nên ưu tiên backlighting hoặc đèn hắt có kiểm soát góc chiếu, không nên dùng grazing light trực tiếp vì kính không có bề mặt gồ ghề để tạo bóng đổ, dễ gây chói ngược thay vì làm nổi bật kiến trúc.

Mặt dựng nhôm nên dùng wallwashing hoặc line light cho bề mặt phẳng, không nên chiếu góc quá hẹp và trực diện nếu tấm nhôm đã được đánh bóng cao, vì dễ tạo điểm chói cục bộ gây mất thẩm mỹ tổng thể.

Mặt dựng đá tự nhiên nên ưu tiên grazing light để làm nổi vân đá, không nên dùng wallwashing chiếu đều toàn bộ bề mặt nếu mục tiêu là nhấn texture, vì ánh sáng đều dễ làm phẳng hiệu ứng khối đá.

Mặt dựng bê tông nên dùng grazing light với đèn đủ công suất, không nên chọn đèn công suất thấp cho diện tích lớn, vì bê tông hấp thụ ánh sáng nhiều và hiệu ứng sẽ mờ nhạt so với thiết kế ban đầu.

4. Yếu tố ảnh hưởng chi phí chiếu sáng theo vật liệu mặt dựng

Chi phí đầu tư hệ thống chiếu sáng cho mặt dựng không chỉ phụ thuộc vào loại đèn được chọn mà còn chịu ảnh hưởng bởi đặc tính vật liệu và điều kiện thi công thực tế. Dưới đây là những yếu tố chính cần tính đến khi lập dự toán.

• Loại vật liệu và diện tích mặt dựng, quyết định số lượng đèn và công suất cần thiết.

• Khoảng cách lắp đặt đèn so với bề mặt, ảnh hưởng đến việc chọn đèn âm sàn, âm trần hay đèn treo tường.

• Yêu cầu kiểm soát chói và chống phản xạ, đặc biệt quan trọng với mặt dựng kính hoặc nhôm đánh bóng.

• Số lượng đèn cần thiết theo độ hấp thụ ánh sáng của vật liệu, ví dụ bê tông thường cần nhiều đèn hoặc đèn công suất cao hơn kính.

• Hệ thống điều khiển đi kèm nếu công trình cần đổi màu hoặc lập trình kịch bản ánh sáng theo thời gian.

• Chi phí thi công liên quan đến độ cao công trình và điều kiện tiếp cận mặt dựng khi lắp đặt.

>> Xem thêm: Digital Signage chỉ dẫn: Hiển thị trực quan, cập nhật nhanh chóng

5. Tiến Dư Light - Đơn vị thi công hệ thống facade lighting chất lượng

Tiến Dư Light cung cấp giải pháp chiếu sáng mặt dựng cho nhiều loại công trình như tòa nhà văn phòng, ngân hàng, khách sạn, trung tâm thương mại, khu đô thị, resort và công trình cao tầng. Với kinh nghiệm triển khai các hạng mục chiếu sáng kiến trúc, Tiến Dư Light thực hiện theo quy trình từ khảo sát hiện trạng, tư vấn giải pháp, thiết kế hệ thống, lựa chọn thiết bị đến thi công, đấu nối, lập trình và kiểm tra vận hành.

• 15+ năm kinh nghiệm thi công chiếu sáng mặt dựng cho nhiều loại công trình.

• Khảo sát thực tế, phân tích vật liệu và kiến trúc trước khi đề xuất giải pháp.

• Tư vấn LED Linear, Pixel, Wall Washer, Flood Light, Spot Light phù hợp từng mặt dựng.

• Thiết kế hiệu ứng ánh sáng đồng đều, rõ đường nét, hạn chế chói và điểm sáng.

• Triển khai hệ thống RGB, RGBW, DMX512, SPI cho các công trình cần hiệu ứng đổi màu.

• Chú trọng chống nước, chống bụi, bảo vệ điểm nối và tuyến dây ngoài trời.

• Gia công, kiểm tra thiết bị tại xưởng Tiến Dư Light trước khi đưa ra công trường.

• Đội ngũ kỹ thuật thi công đúng bản vẽ, đúng quy trình, đúng tiến độ.

• Kiểm tra, căn chỉnh và chạy thử toàn bộ hệ thống trước khi bàn giao.

• Giải pháp phù hợp cho tòa nhà, ngân hàng, khách sạn, TTTM, khu đô thị, resort và công trình cao tầng.

Chiếu sáng theo vật liệu mặt dựng sẽ tiếp tục là yếu tố quan trọng khi các công trình ngày càng kết hợp nhiều loại vật liệu trên cùng một mặt đứng. Doanh nghiệp nào tính toán kỹ giải pháp chiếu sáng ngay từ khâu thiết kế sẽ có lợi thế rõ rệt về thẩm mỹ kiến trúc và chi phí vận hành lâu dài. Tiến Dư Light đồng hành từ giai đoạn lên ý tưởng đến vận hành thực tế, gửi bản vẽ hoặc phối cảnh mặt dựng để nhận đề xuất phương án sơ bộ.